Stientje van Veldhoven: ‘onderzoek eisen implementatie Europese Landschapsconventie’
Afgelopen maand werd Stientje van Veldhoven, kamerlid van D66, alweer voor de tweede keer in haar nog korte carrière in de Tweede Kamer verkozen tot Groenste Kamerlid van Nederland, samen met Lutz Jacobi van de PvdA en Rik Grashoff van GroenLinks. Haar grote verdienste is de initiatiefwet Mooi Nederland, als alternatief voor de Wet Natuurbescherming van staatssecretaris Henk Bleker. Tijd voor een interview met dit ambitieuze kamerlid, tweede op de voorlopige kieslijst van D66 voor de komende Kamerverkiezing. Grote kans dat we nog veel van haar zullen horen. En dat doet ze nu ook, in dit interview met Marieke van Duijn van Landschapsbeheer Nederland.
Initiatiefwet Mooi Nederland
Landschapsbeheer Nederland is blij met dit mooie initiatief van de PvdA, GroenLinks en D66. De initiatiefwet Mooi Nederland kent dan ook goede uitgangspunten: bescherming van de intrinsieke waarde van natuur; het duurzaam voortbestaan van soorten; en het beschermen en versterken van gebieden met nationale natuur- en/of landschapswaarde. Dit laatste is een van de speerpunten van Landschapsbeheer Nederland en vandaar dat de rol van landschap ook een centrale rol inneemt in dit interview.
“Ik ben blij dat Stientje van Veldhoven nog even tijd vrij heeft kunnen maken voor dit interview. Ze is erg druk en het was kort dag, maar als ik haar spreek neemt ze wel de tijd. En heel prettig: ze klinkt heel bevlogen en betrokken als ze over dit gezamenlijke initiatief spreekt,” zegt Van Duijn.
Wij zijn blij met de initiatiefwet. Wat was voor jullie de belangrijkste aanleiding om hiermee aan de slag te gaan?
“We zijn geschrokken van het afbraakbeleid van het afgelopen kabinet. Allereerst van het schrappen van de Ecologische Hoofdstructuur en daarnaast ook van het gebrek aan aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke elementen. Er is al veel verloren gegaan, maar verdere afbraak moet zo snel mogelijk gestopt worden. Zulke heftige zaken zijn niet te repareren met alleen een wetswijziging. En wij, als PvdA, GroenLinks en D66 vinden het juist heel belangrijk om het netwerkkarakter van de Ecologische Hoofdstructuur te behouden”.
Wat zijn de beste punten van de Wet Mooi Nederland en waarom?
“Behalve het behoud van het netwerkkarakter van natuur is het ook erg belangrijk om de regels in Nederland te vereenvoudigen en de administratieve lasten te verminderen. Maar daarnaast willen we gewoon ook ruimte bieden voor positieve ontwikkelingen. Wij gaan daarbij uit van het principe dat je nationale doelstellingen wil halen en internationale doelstellingen moet halen. Daartussen wordt dus ruimte geboden, zolang de balans maar duurzaam blijft en voor de lange termijn is dat ook verstandig. Je zou bijvoorbeeld in een beheerplan duidelijk kunnen maken waar, en voor welke activiteiten, geen vergunning hoeft te worden aangevraagd, omdat er al extra ruimte voor ingepland is. Hierbij kan je denken aan recreatieve mogelijkheden of bijvoorbeeld horecagelegenheden. Op deze manier wordt het makkelijker om Nederland mooier te maken en profiteren meerdere partijen daarvan”.
Het agrarisch cultuurlandschap dreigt overal buiten te vallen. Dit terwijl meer dan de helft van de Nederlandse ruimte hieruit bestaat. Er is echter vooralsnog geen regelkader op van toepassing. Hoe wordt dit straks geregeld in de Wet Mooi Nederland?
“In het begrotingsakkoord is geld vrijgemaakt voor de aanpak van grotere gebieden. Het gaat dan om gebieden waar echt een ‘schaalsprong’ gemaakt kan worden: waar je je geld dus heel efficiënt kan besteden en waar ook echt zichtbare verbeteringen kunnen worden bewerkstelligd. Bijvoorbeeld een ‘Central Park’ tussen Rotterdam en Den Haag of de ontwikkeling van Westerschelde tot “Waddenzee van het Zuiden. Maar bij de aanpak van grote gebieden is het belangrijkste dat door alle betrokken partijen wordt samengewerkt en dat er een netwerkgedachte achter zit. De provincies hebben hierin een centrale rol, zij gaan immers bepalen welke gebieden wel of niet in aanmerking komen, bovendien is cofinanciering onderdeel van de 'grote projecten aanpak'".
Ook heeft D66 gepleit voor meer ruimte in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor vergroening en agrarisch natuurbeheer. Uiteindelijk moet er een goed regioplan of ontwikkelplan worden opgesteld. En met behulp van de wet, natuurgeld en alle betrokkenen, kan het cultuurlandschap behouden worden.
In de Wet Mooi Nederland worden dus voorwaarden geschapen om ons Nederlandse cultuurlandschap te behouden. En met name provincies gaan hierbij een belangrijke rol spelen. Hieronder nog meer daarover.
Nederland heeft zich gecommitteerd aan de Europese Landschapsconventie. Zou deze een rol kunnen spelen in een uitwerking van de wet? En zo ja, op welke manier?
“Voor de verdere uitwerking van de wet, zal er eerst een analyse gemaakt worden, om te zien waar Nederland toe verplicht wordt namens het Verdrag van Florence (andere benaming voor de Europese Landschapsconventie, red.). Aan de hand daarvan worden dan verdere beslissingen genomen”.
Er verschuiven steeds meer verantwoordelijkheden van het rijk naar de provincies. Maar hoe kan je nu borgen dat de eindverantwoordelijkheid met bepaalde borgingsmiddelen, bij het rijk blijft?
“Internationale verplichtingen gaan overal voor en dat geldt ook voor de provincies. Maar natuurlijk moeten zij daar dan ook de middelen voor beschikbaar hebben. Het rijk heeft alle vertrouwen in de provincies, maar blijft natuurlijk wel de eindverantwoordelijkheid houden, zolang het om nationale en internationale verplichtingen gaat”.
“Mocht het dan ook dreigen mis te gaan binnen een provincie, dan heeft het rijk een aanwijzingsbevoegdheid, die ze kan inzetten als er bijvoorbeeld internationale verplichtingen worden geschonden. Of als er besluiten worden genomen die ingaan tegen het landelijk belang. Bijvoorbeeld bij het schrappen van belangrijke verbindingen, of bij aantasting van een Nationaal Landschap”.
Er moet nog gaan blijken hoe bovenstaande uiteindelijk in de wet en in de praktijk geregeld gaat worden. Want, zo geeft Van Veldhoven aan: “het rijk is zowel juridisch als financieel verantwoordelijk voor alle internationale verplichtingen, maar in Nederland kan niet alles 100% waterdicht gemaakt worden”.
Dichtbij de burgers
Positief aan de decentralisatie vindt het kamerlid trouwens dat de besluitvorming dichterbij de mensen zelf wordt gelegd. “Dat is goed, want het gaat immers ook om de leefomgeving van mensen. Wat vinden ze belangrijk? En hoe willen ze dat het er uit komt te zien?”
“En andersom kunnen mensen en organisaties het ook melden als ze zien dat het ergens niet goed gaat. Trek dan vooral aan de bel bij de provincie. Mocht dat niet werken dan kan je ook altijd nog bij de verantwoordelijke bewindspersoon en tenslotte ook bij de Tweede Kamer terecht”.
Werk mee aan een mooi Nederland!
Aan het einde van dit interview laat Van Veldhoven duidelijk merken dat het natuurbeleid haar nauw aan het hart ligt. Ze zegt onder meer het jammer te vinden dat de laatste jaren, nog voor staatssecretaris Bleker, het natuurbeleid steeds technocratischer werd. Mensen voelden er steeds minder binding mee, de ‘sfeer’ was negatief. Onder Bleker is het echter teveel doorgeschoten naar de andere kant. De drie partijen hopen nu wat meer de balans in het midden terug te vinden. Zo kijken ze bijvoorbeeld ook naar een manier om de verschillende belangen in dit land te verbinden. Natuurontwikkeling en economische groei kunnen prima samengaan als je bereid bent energie te steken in het vinden van de oplossing. “We willen groen dichtbij, dichtbij de Randstad en rond andere steden. En natuurlijk ook ruimte voor initiatieven vanuit de regio: Win-win initiatieven”.
En daarom ook deze oproep van Van Veldhoven:
“Denk eens na over de natuur in uw buurt. Wat zou u willen ontwikkelen en hoe? Voor een goed idee vanuit een samenwerking met verschillende partijen komt geld beschikbaar. Meldt dit plan ook vooral bij uw gemeente of provincie. Want uiteindelijk willen we met zijn allen werken aan een mooie leefomgeving”.
Over Stientje van Veldhoven
- Geboren op 22 juni 1973, te Utrecht
- Kamerlid D66 sinds juni 2010
- Portefeuille: klimaat en energie, milieu, landbouw, natuur, water, luchtvaart en scheepvaart.
- Studie: Internationale betrekkingen
-
Uitgeroepen tot Groenste politica van 2011 en 2012
*Categorie 1 (voorlopig): Natura 2000 (beschermingsregime Vogel- en habitatrichtlijn), categorie 2: overige EHS, beschermde natuurmonumenten, Nationale Landschappen, Werelderfgoederen, Rijksbufferzones (beschermingregime: Wet Mooi Nederland).
Marieke van Duijn, Landschapsbeheer Nederland, 030-2345015, m.van.duijn@landschapsbeheer.nl
